Alergia skórna - jak wygląda, przyczyny i czym leczyć

Czym jest alergia skórna

Pod pojęciem alergii skórnej kryje się kilka różnych chorób, które łączy jeden mechanizm: nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancję z zewnątrz lub krążącą w organizmie. W części z nich, jak w pokrzywce, kluczową rolę odgrywa histamina uwalniana z komórek tucznych. To ona wywołuje świąd, zaczerwienienie i obrzęk. W innych, jak w alergicznym wyprysku kontaktowym, reakcja jest opóźniona i angażuje limfocyty, dlatego zmiany pojawiają się dopiero po godzinach lub dniach od kontaktu z alergenem.

Ta różnica ma znaczenie praktyczne. Leki przeciwhistaminowe skutecznie gaszą świąd tam, gdzie za objawy odpowiada histamina, a więc głównie w pokrzywce. W wyprysku kontaktowym podstawą leczenia jest odstawienie czynnika drażniącego i leczenie miejscowe, bo sama blokada histaminy nie wystarcza.

Jak wygląda alergia skórna

Obraz zależy od postaci choroby. Poniżej najczęstsze warianty, z którymi zgłaszają się pacjenci.

Pokrzywka

Najbardziej charakterystyczna. Na skórze pojawiają się wypukłe, różowe lub blade bąble przypominające ślad po zetknięciu z pokrzywą, otoczone zaczerwienieniem i bardzo swędzące. Cechą typową jest ich ulotność: pojedynczy bąbel zwykle znika w ciągu kilku do kilkunastu godzin, w tym samym czasie inne wykwitają w nowych miejscach. Pokrzywka ostra trwa do kilku dni, a jeśli objawy nawracają ponad sześć tygodni, mówimy o pokrzywce przewlekłej.

Alergiczny wyprysk kontaktowy

Powstaje w miejscu kontaktu skóry z uczulającą substancją. Skóra jest zaczerwieniona, pojawiają się drobne grudki i pęcherzyki, czasem sączenie, a później łuszczenie i pogrubienie naskórka. Zmiany są dobrze odgraniczone i lokują się tam, gdzie działał alergen, na przykład na nadgarstku pod paskiem zegarka albo na dłoniach po kontakcie z detergentem.

Atopowe zapalenie skóry

Przewlekła, nawrotowa choroba o podłożu atopowym. Skóra jest sucha, szorstka i silnie swędząca, a zmiany wypryskowe lokalizują się typowo w zgięciach łokci i kolan oraz na twarzy. Nasila się w okresach zaostrzeń i często współistnieje z alergicznym nieżytem nosa lub astmą.

Przyczyny, czyli co najczęściej uczula skórę

Alergię skórną może wywołać wiele czynników, a ich rozpoznanie bywa trudne, bo objaw pojawia się czasem z opóźnieniem. Do najczęstszych należą:

• Alergeny kontaktowe: nikiel w biżuterii i zapięciach, substancje zapachowe i konserwanty w kosmetykach, guma i lateks, barwniki, niektóre składniki farb do włosów.
• Leki, na przykład niektóre antybiotyki i leki przeciwbólowe, które mogą wywołać pokrzywkę lub wysypkę polekową.
• Pokarmy: orzechy, owoce morza, jaja, mleko, niektóre owoce, częściej u dzieci.
• Jad owadów błonkoskrzydłych po użądleniu przez pszczołę lub osę.
• Czynniki fizyczne, jak ucisk, zimno czy wysiłek, które mogą wyzwalać niektóre postaci pokrzywki.

U części osób, zwłaszcza w pokrzywce przewlekłej, mimo diagnostyki nie udaje się wskazać jednego winowajcy. Nie oznacza to, że objawów nie da się kontrolować, bo leczenie działa niezależnie od tego, czy alergen jest znany.

Czym leczyć alergię skórną

Leczenie łączy dwa filary: usunięcie przyczyny i złagodzenie objawów. Pierwszy krok to zidentyfikowanie i unikanie czynnika wyzwalającego, jeśli jest znany. Drugi zależy od postaci choroby.

• Leki przeciwhistaminowe drugiej generacji to podstawa leczenia świądu i pokrzywki. Blokują receptory histaminowe, przez co zmniejszają świąd i liczbę bąbli, a rzadko powodują senność. Należą do nich między innymi desloratadyna (Aerius) i rupatadyna (Rupafin). W pokrzywce przewlekłej lekarz może dostosować, a niekiedy zwiększyć dawkę takiego leku.
• Miejscowe glikokortykosteroidy w postaci maści czy kremów stosuje się w wyprysku kontaktowym i atopowym zapaleniu skóry, aby wyciszyć stan zapalny. Ich moc i czas stosowania dobiera lekarz, bo długotrwałe użycie na twarzy czy fałdach skóry wymaga ostrożności.
• Emolienty odbudowują barierę naskórkową i są nieodłącznym elementem pielęgnacji w atopowym zapaleniu skóry, także między zaostrzeniami.
• Krótkie kursy glikokortykosteroidów doustnych lekarz rozważa jedynie w nasilonych zaostrzeniach, zawsze pod kontrolą.

Kiedy przy alergii skórnej potrzebna jest recepta

Część leków przeciwhistaminowych, na przykład niektóre preparaty z cetyryzyną czy loratadyną, kupisz bez recepty. Silniejsze preparaty markowe oraz glikokortykosteroidy, zarówno w maści, jak i w tabletkach, są w kategorii Rp, więc apteka wyda je tylko z ważną receptą. Powód jest prosty: dobór mocy sterydu, dawki leku i długości terapii wymaga oceny przeciwwskazań, a to zadanie dla lekarza. Recepta jest też potrzebna, gdy objawy nawracają i potrzebne jest dłuższe, stałe leczenie.

Jak uzyskać e-receptę na lek na alergię skórną online

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach skórnych, alergii i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania