Alergia na słońce - objawy, zapobieganie i leki łagodzące

Kilka godzin po pierwszym intensywnym słońcu na dekolcie i przedramionach wychodzi swędząca wysypka, choć skóra wcale się nie oparzyła. To typowy scenariusz tak zwanej alergii na słońce. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie kryje się pod tym pojęciem, jak odróżnić poszczególne postacie, jak skutecznie zapobiegać nawrotom i które leki realnie łagodzą objawy.

Czym jest alergia na słońce

Alergia na słońce to codzienne określenie grupy chorób nazywanych fotodermatozami. Łączy je jedno: objawy skórne wywołuje promieniowanie ultrafioletowe, głównie UVA, które przenika przez szyby i chmury. Nie zawsze jest to alergia w ścisłym rozumieniu, bo reakcja nie musi być skierowana przeciw konkretnemu alergenowi. Mechanizm bywa różny, dlatego postacie różnią się przebiegiem i sposobem leczenia.

Wielopostaciowa osutka świetlna

To zdecydowanie najczęstsza postać, częściej dotyka kobiety i osoby młodsze. Pojawia się zwykle wiosną lub na początku lata, gdy skóra nie jest jeszcze przyzwyczajona do słońca. Kilka godzin do dwóch dni po ekspozycji na odsłoniętych miejscach wychodzą swędzące grudki, pęcherzyki lub czerwone plamy. Charakterystyczne jest to, że w ciągu sezonu skóra stopniowo się uodparnia i kolejne wyjścia na słońce dają coraz słabsze objawy. Reakcja ustępuje po kilku dniach unikania słońca.

Pokrzywka słoneczna

Rzadsza, ale gwałtowniejsza. Bąble przypominające pokrzywkę pojawiają się już w ciągu kilku minut od kontaktu skóry ze słońcem i towarzyszy im silny świąd oraz pieczenie. Za tę postać odpowiada histamina, dlatego reaguje na leki przeciwhistaminowe lepiej niż inne fotodermatozy. Bąble zwykle znikają w ciągu godziny lub dwóch po schowaniu się w cień.

Reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne

Tu winowajcą jest substancja, która pod wpływem słońca staje się drażniąca dla skóry. Może to być lek przyjmowany doustnie lub nakładany na skórę, kosmetyk, a nawet sok niektórych roślin, na przykład barszczu Sosnowskiego czy dziurawca. Reakcja fototoksyczna wygląda jak nasilone oparzenie słoneczne w miejscu kontaktu, a fotoalergiczna jak swędząca, czasem sącząca się wysypka. Odróżnienie ich od zwykłej osutki bywa trudne, dlatego pomaga ocena lekarza.

Objawy alergii na słońce

Objawy pojawiają się na skórze eksponowanej na słońce, a więc na dekolcie, karku, ramionach, przedramionach i grzbietach dłoni, zwykle oszczędzając miejsca zwykle zakryte. Najczęściej są to:

• swędząca, czerwona wysypka w postaci grudek, drobnych pęcherzyków lub plam,
• bąble pokrzywkowe pojawiające się szybko po ekspozycji,
• uczucie pieczenia, napięcia i szorstkości skóry,
• zaczerwienienie i obrzęk odsłoniętych okolic.

Objawy bywają mylone ze zwykłym oparzeniem słonecznym, ale kluczowa różnica to świąd i nawrotowość: alergia na słońce wraca za każdym razem, gdy skóra nieprzyzwyczajona do promieni zetknie się z intensywnym światłem.

Jak zapobiegać alergii na słońce

Profilaktyka jest tu ważniejsza niż leczenie, bo najlepiej działa niedopuszczenie do reakcji. Kilka sprawdzonych zasad:

• Stosuj krem z filtrem o wysokiej ochronie SPF 50+ i szerokim spektrum, chroniący przed UVA i UVB. Nakładaj go obficie około 20 minut przed wyjściem i powtarzaj co 2 godziny oraz po kąpieli.
• Ograniczaj słońce w godzinach największego nasłonecznienia, między 10 a 16.
• Osłaniaj skórę odzieżą z gęstego splotu, kapeluszem z rondem i okularami przeciwsłonecznymi.
• Przyzwyczajaj skórę stopniowo, wystawiając ją na słońce krótko i z rozwagą na początku sezonu.
• Sprawdzaj ulotki leków i kosmetyków pod kątem uwrażliwienia na światło.

Leki, które łagodzą objawy

Kiedy wysypka już się pojawi, celem leczenia jest zmniejszenie świądu i wyciszenie stanu zapalnego skóry. Dobór zależy od postaci i nasilenia objawów.

Przy świądzie i pokrzywce słonecznej pomagają doustne leki przeciwhistaminowe, które hamują działanie histaminy, na przykład desloratadyna czy rupatadyna. To ta sama grupa, którą stosuje się w innych objawach alergii. Więcej o poszczególnych preparatach przeczytasz na stronach o leku Aerius oraz Rupafin.

Przy zmianach zapalnych i mocniej swędzących lekarz może zalecić miejscowy glikokortykosteroid, czyli maść lub krem ze sterydem, stosowany krótko na zajęte miejsca. W nasilonej, nawracającej wielopostaciowej osutce świetlnej rozważa się profilaktyczne przyzwyczajanie skóry do światła pod kontrolą dermatologa, a wyjątkowo krótką kurację sterydem doustnym. O tym decyduje lekarz na podstawie badania skóry i wywiadu.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Łagodne, szybko ustępujące zmiany zwykle nie wymagają wizyty. Skonsultuj się jednak, gdy wysypka jest rozległa, pojawiają się pęcherze albo sączące się rany, gdy towarzyszą jej gorączka lub złe samopoczucie, gdy objawy nie mijają mimo unikania słońca lub gdy podejrzewasz, że wywołał je lek. Lekarz oceni, czy to fotodermatoza, i dobierze leczenie. Jeśli zmiany dotyczą głównie skóry, pomocne bywa też porównanie objawów z opisem na stronie o alergii skórnej. E-receptę na leki, które wymagają recepty, uzyskasz online po konsultacji.

Najczęstsze pytania