Alergia na kurz - objawy, przyczyny i leczenie

Skąd bierze się alergia na kurz

Choć mówimy o alergii na kurz, uczula nie sam kurz, tylko to, co się w nim kryje. Głównym winowajcą są roztocza kurzu domowego, przede wszystkim gatunki z rodzaju Dermatophagoides. To mikroskopijne pajęczaki niewidoczne gołym okiem, które żywią się złuszczonym ludzkim naskórkiem. Najlepiej czują się w cieple i wilgoci, dlatego gromadzą się w materacach, poduszkach, pościeli, dywanach, tapicerowanych meblach i pluszakach.

Alergię wywołują białka obecne w odchodach roztoczy oraz w ich rozpadających się ciałach. Cząsteczki te unoszą się w powietrzu podczas ścielenia łóżka, odkurzania czy siadania na kanapie, a potem trafiają do dróg oddechowych. Układ odpornościowy osoby uczulonej błędnie rozpoznaje te nieszkodliwe białka jako zagrożenie i uruchamia reakcję zapalną z udziałem przeciwciał IgE. Efektem są typowe objawy alergicznego nieżytu nosa. W kurzu domowym poza roztoczami mogą znajdować się także sierść zwierząt, zarodniki pleśni i resztki karaluchów, które u niektórych osób dokładają się do dolegliwości.

Alergia na kurz - objawy

Objawy przypominają inne alergie wziewne i utrzymują się przez cały rok, choć z różnym nasileniem. U jednej osoby dominuje katar, u innej swędzące oczy, a u jeszcze innej kaszel i duszność.

Objawy ze strony nosa

• Napadowe kichanie, często seriami zaraz po przebudzeniu.
• Wodnisty, przezroczysty katar, który leje się z nosa.
• Zatkany nos i utrudnione oddychanie z powodu obrzęku błony śluzowej.
• Świąd nosa, a nierzadko także podniebienia i gardła.

Objawy oczne

Alergiczne zapalenie spojówek towarzyszy uczuleniu na roztocza bardzo często. Oczy swędzą, łzawią, robią się czerwone i pojawia się uczucie piasku pod powiekami. Objawy nasilają się, gdy po kontakcie z kurzem ktoś potrze oczy dłońmi.

Objawy oddechowe

U części uczulonych, zwłaszcza osób z astmą, dochodzą objawy z dolnych dróg oddechowych: przewlekły kaszel, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej i duszność. Roztocza kurzu domowego to jeden z najważniejszych alergenów wyzwalających i podtrzymujących astmę, dlatego objawów oddechowych nie wolno lekceważyć.

Kiedy objawy alergii na kurz się nasilają

Charakterystyczne dla uczulenia na roztocza jest to, że najgorszy bywa poranek. Przez całą noc twarz ma bezpośredni kontakt z alergenami zgromadzonymi w poduszce i pościeli, dlatego katar, kichanie i zatkany nos często zaczynają się tuż po otwarciu oczu. Dolegliwości potrafią się też nasilać przy sprzątaniu, ścieleniu łóżka i przebywaniu w pomieszczeniach pełnych tekstyliów.

Sezonowo najtrudniejsze są jesień i zima. W sezonie grzewczym rzadziej wietrzymy mieszkanie, powietrze bywa cieplejsze, a populacja roztoczy, która latem rosła przy wysokiej wilgotności, wciąż jest duża. To odróżnia alergię na kurz od uczulenia na pyłki, które daje o sobie znać głównie wiosną i latem. Jeśli objawy pojawiają się w konkretnych porach roku, przydatna bywa też lektura tekstu o objawach kataru siennego.

Diagnostyka alergii na roztocza

Objawy alergii na kurz łatwo pomylić z przeziębieniem albo innym uczuleniem wziewnym, dlatego samo podejrzenie warto potwierdzić badaniem. Diagnostykę prowadzi alergolog, który na podstawie wywiadu dobiera odpowiedni test.

Wynik zawsze interpretuje się razem z objawami. Dodatni test bez dolegliwości nie oznacza jeszcze choroby, a ostateczną ocenę stawia lekarz.

Leczenie farmakologiczne alergii na kurz

Podstawą doraźnego leczenia są leki przeciwhistaminowe, takie jak Aerius z desloratadyną czy Rupafin z rupatadyną. Wyciszają one świąd, kichanie, wodnisty katar i objawy oczne, a przyjmuje się je zwykle raz na dobę. Gdy dokucza przede wszystkim uporczywie zatkany nos, lekarz często dokłada steryd donosowy, na przykład Nasonex z mometazonem, który zmniejsza obrzęk błony śluzowej i działa na wszystkie główne objawy nosowe. Steryd donosowy stosuje się regularnie, a pełny efekt daje po kilku dniach. Przy objawach ocznych pomagają krople przeciwhistaminowe, a u osób z astmą leczenie prowadzi się według odrębnych zaleceń.

Część leków przeciwhistaminowych kupisz bez recepty, natomiast sterydy donosowe wymagają recepty. Przegląd dostępnych opcji znajdziesz w tekście leki na alergię na receptę, a o samych preparatach do nosa piszemy w artykule steryd do nosa. O wyborze leczenia zawsze decyduje lekarz na podstawie wywiadu i nasilenia objawów.

Odczulanie na roztocza, czyli leczenie przyczynowe

Leki łagodzą objawy, ale nie usuwają samej alergii. Jedyną metodą, która może zmienić przebieg choroby, jest immunoterapia swoista, potocznie zwana odczulaniem. Polega na podawaniu przez kilka lat rosnących dawek alergenu roztoczy, w formie zastrzyków lub tabletek podjęzykowych, aby stopniowo zmniejszać nadmierną reakcję układu odpornościowego. Odczulanie na roztocza kurzu domowego jest jedną z lepiej poznanych immunoterapii i bywa szczególnie wartościowe u osób z alergicznym nieżytem nosa oraz astmą. Do leczenia kwalifikuje alergolog, biorąc pod uwagę nasilenie objawów, wyniki testów i choroby współistniejące.

Jak ograniczyć roztocza w domu

Nie da się usunąć roztoczy całkowicie, ale kilka nawyków realnie zmniejsza ich liczbę i stężenie alergenu w otoczeniu:

• Pierz pościel co tydzień w temperaturze 60 stopni, bo dopiero taka temperatura zabija roztocza.
• Zakładaj pokrowce antyroztoczowe na materac, kołdrę i poduszki.
• Utrzymuj wilgotność powietrza poniżej 50 procent i regularnie wietrz mieszkanie, zwłaszcza sypialnię.
• Ogranicz dywany, ciężkie zasłony i pluszaki, które gromadzą kurz, a pozostałe odkurzaj sprzętem z filtrem HEPA.
• Utrzymuj temperaturę w sypialni w okolicach 18-20 stopni, bo chłodniejsze i suchsze powietrze nie sprzyja rozmnażaniu roztoczy.

Same metody środowiskowe u wielu osób nie wystarczą, dlatego łączy się je z leczeniem farmakologicznym, a przy nasilonej alergii z odczulaniem. O tym, co będzie właściwe w konkretnym przypadku, decyduje lekarz. Więcej praktycznych wskazówek zebraliśmy w tekście domowe sposoby na alergię.

Najczęstsze pytania